Theories of Sustainable Development

گمانه‌های جهانی توسعه پایدار

Theories of Sustainable Development : The dangers threatening this most beautiful planet are much too serious to be any more denied; even by those people who due to their own material interests continue to deny all the scientific findings.  The strategies which have been developed under the rubric of sustainable development in the last few decades are the combinations of strategies which is hoped to overcome the challenges threatening the earth and the human race. Therefore as against the previous theories of development, stainable development includes strategies involving almost every where and every one living on this planet.

For that sake and with such conviction, the Department of Agricultural Extension and Rural Development of Razi University (Kermanshah), has since the year 2000 tried to become one of  the main centres for teaching and research in the field of sustainable development of Western Iran. In addition to that, this department was able to organize the first national conference on Sustainable Development and Social Justice on 6. 6. 2001. In this conference in which more than one hundred of interested people attended, the guest speaker was Prof. Dr. Mohsen Massarrat, from the University of Osnabrück (Germany).

On 2&3 October 2003 the First Conference on Indigenous Knowledge and Oral Traditions of Western Iran was held. In this conference several programs were presented in which a large number of native scholars and artists took part. In addition to that one of the senior traditional architects of Kermanshah was revered and his life time contribution acknowledged.

Theories of Sustainable Development
Theories of Sustainable Development

Theories of Sustainable Development

The guest speaker in the conference was Prof. Philip Kreyenbroek from the University of Göttingen (Germany). Short after this conference (1.11. 2003) the Organization for Indigenous Knowledge and Oral Traditions of Western Iran was founded by Abd al-Hamid Papzan and M. Reza (Fariborz) Hamzeh’ee, members of the aforementioned department. This organization has up to now been able to publish several books regarding indigenous knowledge, oral traditions and sustainable development.

The same persons have been organizing several other conferences among which: The First National Conference on Medical Herbs on 5-6. 5. 2002, as well as about the importance of cultural heritage of Western Iran in 12-13.5.2005 and finally sustainable development on 20. May 2009. The latest project of the department for agricultural extension and rural development is to publish the first Iranian scientific journal on sustainable development.

From the beginning of the above mentioned activities, the need for a book was felt which could provide general information about the new strategies to achieve sustainability. After all it was felt that there exists no book in Persian which could be used specifically by the students of Economic Development in the first semester as well as for interested people or officials, which can provide them a general introduction about sustainable development.

There exist enough books of this type in European languages. But for most Iranians such books in European languages are not of any significant use. For that sake a book can be of much value if it is based on native Iranian researches as well as those already translated into Persian. It is necessary to  mention that most of the existing  books which are either originally written in Persian or are translated from English are mostly case studies. These books can naturally be used for advanced studies or higher university courses or for specialisation in certain subjects and theories.

Therefore this book has been prepared so that the interested people can get acquainted with general theories, ideas and strategies of development, underdevelopment and sustainable development.

The present work with the first title: “From Underdevelopment to Sustainable Development” is published in two volumes. As already mentioned it is meant first of all for the students of “development” in order to enter into the field of their study and receive basic information about the existing scientific literature so that to be able to deepen their knowledge.

To find out systematic answers to the questions as to why, how and when is possible to achieve sustainability. The answers to these questions are put into three volumes. In the first volume the main theories of development and underdevelopment have briefly been reviewed in order to show whether they apply to the case of Iran.

After reviewing main classical Marxist and liberal theories, Hamzeh’ee presents his own theory regarding the main factors contributing to social and economic stagnation of Iran. Here it is attempted to show that Marxist theories like “Asiatic Mode of Production or Hydraulic Economy as well as Weberian theory regarding religious ethic do not really apply to Iran. It is enough to remember that a certain Shaibani (d. 804) who was the co-founder of the Hanafite School of Law wrote a book called “On Earning” dealing with problems similar to those discussed by Still.

Hamzeh’ee concludes that one the main factors seriously creating social and economic stagnation in Iran was the repeating invasions of the country by the nomadic tribes from Arabia and Central Asia. Each invasion was followed by certain other consequences, each of them causing different types of losses. Each nomadic invasion of Iran went through a closed circle of historical events, ending with a new invasion. He calls these repeated invasions and their consequences, “the vicious circle of historical events”.

According to this theory, none of the classical theories of underdevelopment has considered such factors. This can mean that none of the universal theories can be valid as regards to Iranian case. Therefore it is necessary to find out the regional explanations for the subjects of underdevelopment and stagnation. Consequently for that sake it is necessary to find out regional models of development as also has been suggested by the theories of sustainable development.

Naturally before trying to create regional models of development for Iran, the general strategies of sustainable development need to be introduced.

The second volume of the book has been devoted to introduce international strategies of sustainable development. Some summarizing conclusions have been made in three parts: First of all it has been attempted to bring into attention some of the important damages to the world by the so called modernity. This was done in order to make it clear how important it is to change the courses of modernization and especially free economy towards sustainable development.

Theories of Sustainable Development After that in a short chapter it has been argued that in order to achieve a genuine sustainable development, as economic and political system is needed which is able to make the maximum participation of people in each society possible. Moreover a sustainable development needs to take place not from above, but rather only from below.

In addition to that, in the last chapter it is argued that a long term sustainable development needs changes in the inner world of the people all over the world. That could be done by changes in the primordial mythology in which war is glorified.

The modern man needs a new myth. His hero is not one like Rambo, rather a wise man or woman who is NOT admired because he can kill well. Moreover referring to Emanuel Kant’s idea about eternal Peace or “Ewige Frieden”, it is emphasized that for the present underdeveloped societies, the road to general participation of people is the road towards sustainable development. Therefore it is emphasized that such societies need to create a democratic federal political and economic system which is necessary not only to reach eternal peace as suggested by Kant, but also to achieve a sustainable development.

At the same time these two volumes attempt to prepare the readers for a third volume, which would introduce thesis about the strategies and methods to move in to sustainable development, directly from the level of underdevelopment.

In the third volume of this work, the case of Iran is taken into consideration. For that sake, with the help of all that which are included in the first two volumes it is tried to create a native model of sustainable development. It tries to find out valid strategies on the basis of regional and local capacities as all the existing obstacles which stand on the way of development.

The whole work in this book is based on the assumption that not only a direct move from underdevelopment to sustainable development is possible for Iran, but even it is a rare opportunity for this country even as compared to the Western World. It is argued that Iran has the capacity to reach sustainable development even faster than the present industrialized countries.

Finally in the first part of the second volume, it has been attempted to show to the Iranian readers, that in the ancient Mazdyanan philosophy -for the first time in the world- a systematic ideology was created which aimed at protection of natural elements.

With the emergence of the Green Movements in Europe, many felt the need for an ideological myth in order to support the newly emerging awareness about the ecological problems. The traditional Native American views regarding the nature had already become very popular among people. Many came to learn respecting the way the simple structured societies had been treating the nature for several millennia. But perhaps such pantheistic admiration of natural phenomena lacked a philosophical sophistication to support the ideas existing in the mind of modern man. It is also possible that still several European thinkers can not free themselves from the idea of connecting themselves to Greek “super” civilisation.

گمانه‌های جهانی توسعه پایدار Theories of Sustainable Development

Theories of Development and Underdevelopment

It is not important to find out whether such tendencies have to do with the old “Euro centrism” or is due to lack of knowledge about other world civilizations. At any case some have taken resort to their supposed ancient roots and created a hypothesis called “Gaia”.

Gaia Hypothesis goes back to the Greek idea of the living planet. This idea was first suggested in 1965 by an English man called James Lovelock. He was working in the American Space Agency in his time. But this man is not supposed to have been the first European to speak about our living planet. Similar idea had been suggested by a Scottish geologist called James Hutton.

It is not only these two men who were not familiar with an advanced system of philosophy existing in ancient Iran. Apparently the merit of discovering this philosophy is given to the contemporary French philosopher Henry Corbon. Corbon had concentrated his writings on the survival of ancient Iranian philosophy in the works of Suhravardi, a tenth century Iranian philosopher. But despite the works of these philosophers the Mazdyana system of thought is in need of detail investigation and further studies.

In the beginning of the second volume, Mamzeh’ee has tried to present an unknown aspect of this philosophy as regard to role of human being within the Great Nature.

In Mazdyasna the earth like other planets, is not only a living being, but also is regarded to be a living angel. The name of our beautiful planet is “Armaiti” in Avestic or “Spandarmaz” in Pahlavi. This angel is the protector of the earth and at the same time is supposed to be the earth herself. The earth is a female angel who is functioning against a demon, “Taromayti”, who is determined to destroy the earth.

In this book the aforementioned philosophy has been analysed also in respect to principles of Choice and Determinism. It shows how in this philosophy human beings have been conceived as extremely important factors as either destroyers or protectors of nature. This philosophy justifies an active engagement of every one person to protect all natural phenomena.

The difference between this philosophy and the related Indian concept is that in the former case, human beings are supposed to have the choice to decide between good and evil. Therefore in this respect this could be considered as an ancient version of “existentialist” philosophy. Here the human beings are not only regarded as having choice to decide, rather they have duty to protect the “living angels of the nature”.

Theories of Development and Underdevelopment

معرفی کتاب گمانه‌های جهانی توسعه پایدار | از توسعه نیافتگی تا توسعه پایدار

گمانه‌های جهانی توسعه پایدار

کتاب گمانه‌های جهانی توسعه پایدار جلد دوم از مجموعه پژوهش‌های از توسعه نیافتگی تا توسعه پایدار یکی از ارزنده‌ترین تلاش‌های آرمان‌گرایانه‌ای است که سازمان دانش بومی و فرهنگ شفاهی در راستای دستیابی به توسعه پایدار انجام داده است. در این کتاب فریبرز همزه‌ای و مهدی فاضل بیگی مجموعه‌ای کامل از گمانه‌های جهانی توسعه پایدار  که در جهان در رابطه با چگونگی راه‌های رسیدن به توسعه پایدار وجود دارد را گردهم آورده‌اند تا پژوهش‌گران آینده راحت تر بتوانند در این زمینه به پیش بتازند. مجموعه از توسعه نیافتگی تا توسعه‌ی پایدار شامل سه جلد است که جلد اول آن گمانه‌های جهانی توسعه و توسعه نیافتگی است، جلد دوم گمانه‌های جهانی توسعه پایدار و جلد سوم جایگاه دانش بومی باغداری و جنگل‌کاری هورامان در توسعه پایدار می باشد. 

این نوشته برگرفته از پیشگفتار جلد دوم این مجموعه می‌باشد. در صورتی که به آگاهی بیشتر از مطالب این صفحه در رابطه با کتاب؛ از توسعه نیافتگی تا توسعه پایدار گمانه‌های جهانی توسعه پایدار  نیاز دارید، می توانند؛ پیشگفتار و فهرست مطالب این کتاب را در قالب فایل PDF  در ادامه همین نوشته از لینک نام کتاب دانلود نمایند. 

گمانه‌های جهانی توسعه پایدار

گمانه‌های جهانی توسعه پایدار

از آن‌جا که کرمانشاه یکی از قطب­‌های کشاورزی کشور است، دیر زمانی است که نگارنده در کنار همکاران خود در گروه ترویج و توسعه­‌ی کشاورزی دانشگاه رازی، به تلاش­‌های گوناگونی در راستای معرفی و شناخت موضوع و راهبرد ویژه­‌ی توسعه‌­ی پایدار دست زده است. در سال ۱۳۸۰ برای نخستین بار همایش توسعه­‌ی پایدار و عدالت اجتماعی با شرکت صدها نفر از دست اندرکاران در دانشکده­‌ی کشاورزی دانشگاه رازی سازمان داده شد. سخنران مهمان در این همایش پروفسور مسرت از دانشگاه اوزنابروک آلمان بود.

هم­چنین به یاری همکار پرتلاش خود دکتر عبدالحمید پاپ‌زن در اردیبهشت سال ۱۳۸۱ نخستین همایش ملی گیاهان دارویی برگزار شد و در دهم و یازدهم مهرماه سال ۱۳۸۲ نخستین همایش دانش بومی و فرهنگ شفاهی با شرکت بسیاری از دست اندرکاران فرهنگ بومی کرمانشاه اجرا گردید. آقای پروفسور فیلیپ کرین بروک از دانشگاه گوتینگن آلمان نیز سخنران مهمان این همایش بود. به دنبال این همایش نیز در آذرماه ۱۳۸۳ خورشیدی به همراه دکتر عبدالحمید پاپ زن سازمان غیردولتی دانش بومی و فرهنگ شفاهی ایران باختری بنیاد نهاده شد.

سازمان دانش بومی و فرهنگ شفاهی باختر ایران

این سازمان تا کنون توانسته است به انتشار شماری کتاب در راستای آرمان­‌های توسعه‌­ی پایدار و فرهنگ آن بپردازد. هم چنین گروه ترویج و توسعه­‌ی کشاورزی دانشگاه رازی که در اردیبهشت ۱۳۸۸ نخستین همایش ملی توسعه­‌ی پایدار روستایی را اجرا کرده، و تلاش کرد تا با انتشار نخستین نشریه­‌ی علمی ایرانی در میدان توسعه­‌ی پایدار، کنش­گری فرهنگی خود را از سطح بومی به سطح کشوری گسترش داده و به قطب علمی این رشته تبدیل گردد.

با وجود تلاش­‌هایی از این گونه و دیگر تلاش­‌های منطقه­‌ای و کشوری که در راستای گسترش گمانه‌های توسعه پایدار در ایران انجام گرفته، این موضوع هنوز هم حتا در میان بسیاری از دست اندرکاران سازمان­‌های کشاورزی و منابع طبیعی ناشناخته مانده است. چنین می­‌نماید که برای بسیاری، اگر هم چیزی در این باره شنیده باشند، بیشتر بر این پندارند که مراد از پایداری همان معنی واژه­‌گی آن است و نه یک راهبرد پیچیده و مهم در برابر گمانه­‌های پیشین. از سوی دیگر، با وجود شماری از کتاب‌­هایی که در‌باره‌ی این موضوع از زبان­‌های اروپایی برگردانده شده‌­اند، یکی از دشواری­‌هایی که وجود دارد، این است که کتابی برای آغازگران درس توسعه‌­ی پایدار، برای آشنایی نخستین با این رشته به زبان فارسی نداریم. از این­رو نگارندگان امیدوارند که این کتاب بتواند نیاز موجود را بر آورده کند.

تفاوت توسعه پایدار با انگاره‌هایی جهانی توسعه پایدار

موضوع توسعه­‌ی پایدار دارای تفاوت­‌های بسیاری با انگاره­‌هایی است که تا کنون در جهان، درباره­‌ی توسعه­‌ی پایدار پیش کشیده شده‌­اند. مهم­ترین تفاوت این انگاره‌­های نو با انگاره‌­های پیشین این است که این­ها تنها برای کشورهای توسعه نیافته داده نشده و برآنند که تا به سبب جهانی شدن چالش‌­ها، باید همه­‌ی کشورهای جهان با آن درگیر گردند. دلیل جهانی بودن این انگاره­‌های نو این است که این­ها از میان بحران‌های محیطی و جنبش زیست محیطی زاده شده­‌اند. به همین جهت، در این راهبرد مانند گمانه­‌های پیشین، کشورهای توسعه یافته و توسعه نیافته در برابر هم و در ستیز با هم پنداشته نمی‌شود.

از همه مهمتر این که انگاره­‌های نو، دیگر نمی‌­توانند تنها در سخن باقی بمانند و بهر رو بایستی به اجرا در بیایند؛ چه این بار آینده­‌ی کره­‌ی زمین به آن بستگی دارد. برای همین انگاره­‌های توسعه­‌ی پایدار که در درون یک بحران جدی پدیدار شده، دیگر نمی­‌تواند تنها یک اندیشه­‌ی روشن‌فکرانه یا یک گفتمان زودگذر باشد. درست به این جهت، این راهبرد تلاش دارد تا از ساده‌انگاری آرمان­‌گرایانه دوری کند؛ اگر چه در عین حال بیشتر از هر انگاره­‌ی دیگری، نیاز به تلاش‌­های آرمان گرایانه برای اجرا دارد. به دلیل­‌های فراوان، راهبرد توسعه­‌ی پایدار نمی­‌تواند به راه‌کارهای معجزه‌­آسا دل خوش دارد؛ اگر چه جهانی که در برابر پرتگاه  است، نمی‌­تواند به معجزه نیاز نداشته باشد.

مشارکت باورمندانه­‌ی توده­‌های مردم 

یکی دیگر از تفاوت­‎های موجود میان توسعه­‌ی پایدار و گمانه­‌های گذشته این است که اگر در گذشته، عامل سیاسی نقش اصلی را به گردن گرفته بود، در راه­کرد نو، این عامل فرهنگی است که سنگین­‌ترین بار را بر دوش می‌­برد. از سوی دیگر، اگر در گذشته کار بایستی از بالا آغاز می­‌شد، این بار توسعه­‌ی از پایین به بالا نیز دارای اهمیت فراوان است. پس با وجود بهره‌­گیری از دانش خبرگان جامعه، این توده‌های مردم هستند که بار سنگین ­تر را بر دوش خواهد برد. از این رو یکی از ستون­‌های این راهبرد مشارکت باورمندانه­‌ی توده­‌های مردم است.

از این گونه تفاوت‌­ها که بگذریم، راه توسعه­‌ی پایدار نمی‌­تواند به یک گمانه‌ی ثابت و همیشگی و همه‌گیر باور داشته باشد؛ چه این یک روند است که در هر زمان و مکانی می­‌تواند مورد بازرسی و بازبینی و بهسازی مجدد قرار گیرد. آنچه که باید پایدار باشد این است که هیچ چیز نباید همیشگی و پایانی انگاشته شود و این روش، توانایی خود را در آماده بودن برای بهسازی و دگرگونی و نقد خود می­‌بیند. همان‌­گونه که پیش از این آمد، توسعه­‌ی پایدار یک راهبرد جامع­‌نگراست و باید همه­‌ی میدان‌های سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و…. را در بر بگیرد. از یک سو، نگاه به همه­‌ی مردم جهان است و از سوی دیگر، راه کار شکل بومی دارد و بر آن است که  باید در کنش­گری بومی، جهانی اندیشید.

گمانه‌های جهانی توسعه و توسعه نیافتگی از فریبرز همزه‌ای و مهدی فاصل بیگی
گمانه‌های جهانی توسعه و توسعه نیافتگی از فریبرز همزه‌ای و مهدی فاصل بیگی

از توسعه نیافتگی تا توسعه پایدار

توسعه­‌ی پایدار به راه حل­‌های همگانی امید ندارد و راه حل نهایی را، در اجرای روش­‌های بومی و منطقه‌­ای می­‌بیند. توسعه­‌ی پایدار گوناگونی فرهنگی را (مانند گوناگونی آب و هوایی و تاریخی) مشکل کار خود ندیده و حتا آن را مزیت و توانایی می­‌انگارد. بهمین جهت می‌بایست تلاش نمود تا آن‌جا که شدنی است، برای هر بوم و سرزمین، الگوی ویژه‌­ای را ساخت که در پایان، در پیوند ارگانیک با دیگر الگوهای جهان باشد. در این راستا باید از دستاوردهای دانش بومی هر سرزمین (که در درازای زمان به دست آمده­‌اند) بهره‌­برداری بهینه نموده و آن­ها را با یافته­‌های دانش فرامدرن آمیخت.

بی­گمان توسعه­‌ی پایدار نباید و نمی­‌تواند تنها ایدئولوژی شماری از خبرگان و روشنفکران باشد، بلکه باید به شکل یک باور، برای بدنه­‌ی اصلی جامعه­‌ی بشری استوار گردد؛ به گونه‌­ای که بیشتر انسان‌ها، کنش­گری در این راستا را تنها و تنها برای سود نزدیک و کوتاه مدت خود انجام ندهند. از آنجا که هر یک کنش و کنش هر یک فرد دارای اهمیت فراوان است، انتشار این کتاب نیز از جایگاه ویژه‌ای برخوردار خواهد بود.

چندین سال است که نگارندگان نیاز به وجود یک کتاب را احساس کرده که بتواند در آغاز کار آموزش و پژوهش در راستای توسعه­‌ی پایدار، فارسی زبانان را، با برخی از انگاره­‌های جهانی آشنا نماید. نیاز به وجود چنین کتابی را نگارنده به ویژه هنگام انجام یک مصاحبه احساس نمود که با عنوان: “الگوی آینده­‌ی ایران برای رهایی از وضعیت موجود: توسعه­‌ی پایدار” در: روزنامه­‌ی “ایران” (شماره‌­ی ۲۷۰۵) به تاریخ پنجشنبه ۲ بهمن­ ماه، ۱۳۸۲ خورشیدی، منتشر گردید. از این­رو نگارندگان امیدوار هستند که این کتاب بتواند نیاز موجود را بر آورده کند. به ویژه امید است که این کتاب بتواند برای کسانی که پا در میدان پر‌مسئولیت توسعه­‌ی پایدار نهاده‌اند، آغازگری سودمند و درست باشد.

گمانه‌های جهانی توسعه پایدار

شاید هم این کتاب بتواند برای علاقمندان و دانش­جویان و پژوهشگران برای گزینش راه آینده در آموزش و پژوهش تخصصی نیز، راهنمایی کم و بیش با ارزش باشد. البته در زمان کنونی برای کار پژوهشی تخصصی و پیشرفته، بدون بهره­‌گیری از کتاب‌هایی که در زبان­‌های اروپایی نوشته شده‌­اند، امکان­پذیر نمی­‌باشد. از این­رو این کتاب تنها برای بهره­‌گیری فارسی زبانانی است، که گام­‌های نخستین را در این میدان بر می­‌دارند. همچنین نگارندگان امیدوار هستند که این کتاب بتواند برای کسانی که نیاز به یک آشنایی کلی با موضوع توسعه­‌ی پایدار دارند و به ویژه برای برخی از دست اندر‌کاران سیاست­گزاری کشور سودمند باشد.

البته این کتاب هم­چنین می­‌تواند برای کسانی که به زبان­‌های اروپایی آشنایی دارند، آغازگری سودمند باشد. چه آشنا شدن با گمانه­‌های توسعه­‌ی پایدار به زبان مادری می­‌تواند آسان­تر و کوتاه­تر انجام گیرد. چنین خواننده­ای می­‌تواند با بهره‌­گیری از کتاب­‌نامه‌­ی انگلیسی به پیگیری پژوهش‌­های پیشرفته­‌ی خود بپردازد. کتاب­نامه­‌ی نامبرده، دربرگیرنده­‌ی پژوهش‌های اصلی و شناخته شده‌­ای است که در متن فارسی به آن­ها پرداخته شده است.

گمانه‌های جهانی توسعه پایدار
گمانه‌های جهانی توسعه پایدار از فریبرز همزه‌ای و مهدی فاضل بیگی از سری پژوهش‌های توسعه نیافتگی تا توسعه پایدار

انگاره‌ای ایرانی از همزه‌ای در رابطه با توسعه پایدار

این کتاب با معرفی دو انگاره­‌ی ایرانی و یونانی باستان آغاز می­‌گردد. بخش انگاره‌­ی ایرانی گوشه‌­ای از پژوهش‌­های بلند مدت همزه‌­ای است که در اینجا برای نخستین بار پیشکش می­‌گردد. دیگر بخش‌های کتاب با یاری مهدی فاضل‌بیگی انجام گرفته است. این بخش ثمره­‌ی پژوهش کتابخانه‌ای از پژوهش‌­هایی است که به زبان فارسی برگردانده شده­‌اند. به همین جهت عنوان این کتاب‌ها برای پژوهندگان برای مراجعه و پژوهش‌های بعدی آورده شده است.

باید یادآور شد که راهبرد توسعه­‌ی پایدار پیچیده‌­ترین و سخت‌­ترین راهبرد توسعه در جهان شمرده می‌­شود؛ به ویژه از آن­‌رو که می­‌بایست بیشترین شمار مردم را درگیر نماید. ولی با وجود همه­‌ی دشواری‌­های این راهبرد، انسان امروزی به سبب مصیبت­‌هایی که دچار جهان نموده است، چاره‌­ای جز رفتن از این راه را ندارد.

درگیر کردن توده­‌ها و روند توسعه­‌ی از پایین به بالا، کاری فراتر از کار دانش‌­آموزی یا گمانه پردازی‌های رایج است. درگیر کردن توده‌­های مردم، بدون ایجاد نسبی عدالت اجتماعی و اقتصادی انجام پذیر نمی‌­باشد. از این رو توسعه باید در راستای ایجاد یک اقتصاد انسانی و دوستانه باشد؛ یعنی همان چیزی که امروزه به آلمانی  Solidarische Wirtschaft یا اقتصادی بر پایه­‌ی همبستگی (و نه تنها سود فردی) خوانده می‌­شود. یعنی بدون ایجاد یک اقتصاد انسانی، نمی‌توان امیدوار شد که رفتارهای مردم با یکدیگر، بر پایه­‌ی مهرِ پاک به جهان هستی باشد. این همان عشق خردمندانه به خویش می­‌تواند باشد که نیاکان ایرانیان به یک فلسفه و جهان­‌بینی در راستای پایداری و نگاهداری زیستگاه خود دست یافته بودند که انگار درست برای زمانه‌­ی‌ امروز نیز اندیشیده شده بود.

تهیه کتاب از توسعه نیافتگی تا توسعه پایدار جلد اول

تهیه کتاب از توسعه نیافتگی تا توسعه پایدار جلد دوم

تهیه کتاب از توسعه نیافتگی تا توسعه پایدار جلد سوم

Leave a Reply

This site uses cookies to offer you a better browsing experience. By browsing this website, you agree to our use of cookies.