درجستجوی هنر باستانی بافندگی در فرش کردی (کلیایی، کرمانشاه، هرسین)

Kurdish Curpet درجستجوی هنر فرش کُردی

کتاب درجستجوی هنر باستانی بافندگی در فرش کردی (کلیایی، کرمانشاه، هرسین) از مهمترین دستاوردهای ارزشمند سازمان دانش بومی و فرهنگ شفاهی ایران باختری در زمینه‌ی فرهنگ پوشش است که توسط انتشارات دانشگاه رازی چاپ و انتشار یافته است. این اثر ماندگار را پروفسور فریبرز همزه‌ای در ادامه پژوهش‌هایشان در راستای توسعه نیافتگی تا توسعه پایدار تألیف کرده‌اند. با ژیان‌گه زاگروس همراه باشید و این اثر ارزشمند را بهتر بشناسید. 

درجستجوی هنر باستانی بافندگی در فرش کردی

از دیدگاه جامعه‏‌شناختی می‌‏توان جهان کره‏‌ی زمین را به دو زیستگاه بزرگ بخش کرد. یکی زیستگاه طبیعی که همه‏‌ی جانداران و دیگران را در برمی‏‌گیرد و در میان این جانداران انسان تنها یکی از بیشمار است. در برابر جانداران دیگر، انسان توانایی‏‌های بسیاری برای پایداری در جهان خود را ندارد. او در سرما و گرما از پا می‌‏ا‌فتد، نه می‏‌تواند پرواز کند و نه به خوبی بدود. به جز میوه‏‌ها و برخی از سبزی‏‌ها، معده‌‏اش یارای خام‏‌خواری را ندارد و دندان‏‌هایش بسیار ناتوان است.

ولی انسان دارای نیروی اندیشیدن است و با این نیرو توانسته زیستگاه دیگری را بسازد که همانا زیستگاه فرهنگی اوست. او جانداری ابزارساز است. از این رو همه‏‌ی آن سازوکارها و روش‏ها و شیوه‏‌هایی را که او را یاری می‏‌دهند تا با ابزارهای خود در زیستگاه طبیعی دشوارش زندگی کند، می‏‌توان زیستگاه فرهنگی او نامید. اگر چه انسان شاید تنها جانداری نباشد که دارای زیستگاه فرهنگی است، ولی هیچ جاندار دیگری نیست که از چنین زیستگاه فرهنگی سترگ، پیچیده و گسترده­ای برخوردار باشد.

زیستگاه فرهنگی انسان از دو دسته فرهنگ ساخته شده است. یکی فرهنگ مادی و دیگری فرهنگ غیرمادی. فرهنگ مادی همه‏‌ی آن ساز وکارها و شیوه‏‌هایی را در بر می­‌گیرد که در پاسخ به نیازهای مادی انسان پدید آورده شده‌‏اند و فرهنگ غیرمادی به همه‏‌ی آن چیزهایی گفته می‏‌شود که نیازهای غیرمادی او را برآورده می‏‌کنند.

در میان همه­‌ی نیازهای مادی انسان، یکی نیز برآمده از ناتوانی او در برابر سرما، گرما، زبری و سختی جهان طبیعی است. فرهنگ پوشش نیز پیامد یکی از برجسته‏‌ترین تلاش‌‏های او در برابر این ناتوانی شمرده می‏‌شود.

زاگروس گهواره تمدن

در پژوهش درجستجوی هنر باستانی بافندگی در فرش کردی به بخشی از تلاش‏‌های انسان در راستای فرهنگ پوشش در یکی از کهن‏‌ترین جامعه‌‏های بشری در باختر فلات ایران و خاور میانرودان پرداخته شده که به گفته‏‌ی بسیاری از پژوهشگران یکی از گهواره‏‌های تمدن بشری بوده است.

تاریخ تمدن این بخش از جهان به چند ده هزار سال می‏‌رسد که نشانه‌‏های آن در غارهای کوهستان‏‌های این سرزمین یافته‌اند. در گنج‏دره‏‌ی هرسین و دینور نیز نشانه‌‏های بسیاری از تمدن بیشرفته انسان در نزدیک به دوازده هزار سال پیش را یافته‌اند.

ایالت پیشین کرمانشاهان که در دوره­‌ی پهلوی استان پنجم نامیده شد، در دهه‏‌های کنونی به پنج استان ایلام، کردستان، کرمانشاه، لرستان و همدان بخش شده است. ایالت کرمانشاهان با بخش‏‌های همجوارش در عراق، خاستگاه تمدن‏‌های شکوفایی چون آشور و بابل در دوران باستان بوده است. این سرزمین خود بخشی از تمدن ایلام باستان نیز بوده است. این جا همان ایرانشهر ساسانیان است که پایتخت خود را در شهر مداین یا تیسفون ساخته بودند. هم چنین هرسین یکی از کهن‌‏ترین شهرهای ایران است که از دوران پیش از تاریخ تا کنون زیستگاه نسل‌‏های گوناگون انسان‌‏ها بوده است.

شاید دلیل‏‌های گوناگونی مانند داده‏‌های طبیعی و جغرافیایی در این میان نقش مهمی را داشته‏‌اند تا پدیدار شدن این همه تمدن‏‌های بزرگ را به گونه‌‏ا‌ی امکان‏‌پذیر ساختند. در میان این عامل‏‌ها، بیگمان سراب‏‌های پرآب و کوه‏‌هایی را که دره‌‏های بارور را از چهار سو بسته‏‌اند؛ می‏‌توان نام برد. همین داده‏‌های طبیعی چنان به خوبی با هم گرد آمده‌‏اند که به گفته‏‌ی بیننده‌‏ای برای خود بهشت کوچکی بوده است. در جای جای دره‏‌ی هرسین تا دشت بزرگ بیستون همه‏ جا نشان از تاریخ تمدنی این بخش از ایران باختری را دارد که در گنج دره و دینور، تپه‏‌ی گودین و سراب و بسیاری دیگر به هزاران سال پیش باز می‌‏گردند.

درجستجوی هنر باستانی بافندگی در فرش کُردی( کلیایی، کرمانشاه، هرسین)
درجستجو هنر بافندگی در فرش کردی

معرفی کتاب درجستجوی هنر باستانی بافندگی در فرش کردی

همزه‌ای در کتاب درجستجوی هنر باستانی بافندگی در فرش کردی (کلیایی، کرمانشاه، هرسین) برای نشان دادن بخشی از فرهنگ پوشش این سرزمین دیرینه، به هنر بافندگی در فرش، گلیم، جاجیم، گبه و گیوه پرداخته است.

او در بخش اول کتاب؛ روش پژوهش، کتابشناسی، مفهوم شناسی، زبان‌شناسی و شیوه‌ی آوانگاری واژه‌های بومی را آورده است. در بخش دوم نیز به طور کامل زیستگاه‌های طبیعی و فرهنگی ایران باختری و فرهنگ شفاهی و دانش بومی را معرفی کرده است.

در بخش سوم ؛ هنر بافندگی در کلیایی و کرمانشاه مواردی چون؛  قالی پازرییک، سنت بافندگی در کرمانشاه، روایت هایی شفاهی درباره فرش در کرمانشاه، خرافه و باورها درباره‌ی فرش، شیوه تهیه پشم و خامه قالی، آیین های مربوط به بافت فرش ووو را بیان کرده است. 

در بخش چهارم نویسنده به هنربافندگی در هرسین پرداخته و این هنر را از دیدگاه‌های گوناگون واکاوی کرده است.

در بخش پنجم نیز؛ سرنوشت هنر بافندگی سنتی در دنیای امروز را آورده و با کتاب‌شناسی و کتاب‌نامه به زبان فارسی و انگلیسی و توضیح واژه‌های بافندگی سنتی کتاب را به پایان رسانیده است. 

برای آشنایی بیشتر با این دستاورد سازمان دانش بومی و فرهنگ شفاهی ایران باختری؛ پیشگفتار و فهرست مطالب این کتاب را در فایل PDF برای دانلود گذاشته‌ایم. علاقمندان می‌توانید روی لینک نام کتاب: درجستجوی هنر باستانی بافندگی در فرش کردی (کلیایی، کرمانشاه، هرسین) کلیک کرده و آن را دانلود نمایید.

کتاب برگزیده­‌ی استان کرمانشاه در سال ۱۳۹۳

کتاب در جستجوی هنر باستانی بافندگی در فرش کُردی (کلیایی، کرمانشاه، هرسین) انتشارات دانشگاه رازی، کرمانشاه، ۱۳۹۲ کتاب برگزیده­‌ی استان کرمانشاه در سال ۱۳۹۳ می باشد.

In Search of Ancient Art of Weaving in Kurdish Carpet (Kolyā’I, Kermānshāh, Harsin)

Razi University Press, Kermanshah, 2013

تهیه کتاب: درجستجوی هنر باستانی بافندگی در فرش کردی

پژوهشی میان رشته‌ای در تاریخ و فرهنگ شهر هرسین  و کتاب فرهنگ خوراک کرد  جلد اول و جلد دوم

In Search of Ancirnt Art of Weaving in Kurdish Curpet

Kurdish Curpet  درجستجوی هنر فرش کُردی

In Search of Ancient Art of Weaving in Kurdish Curpet ( Kolyā’i, Kermānshāh, Harsin). 

In some of my previous works, I found it suitable to distinguish between natural and cultural environment or ecology. By cultural ecology it means all what man has created to compensate  his numerous physical mental needs and weaknesses. All what has been created to compensate his physical needs and weaknesses is called material culture; whereas all others fall within the field of non-material culture. Wieving has been one of the most fascinating invention of man within the material culture in the last thousands of years.

In many parts of the world, especially in the so-called Middle East, wieving has not remained only in the field of material culture and deeply has entered the fields of artistic and regious activities.

This study is performed about traditional wieving activities in an important part of latter region, called by some writers as the “Cradle of Mankind” i.e. in Western parts of present  Iran and Eastern part of present Iraq. This parts were the core of the Sassanid dynasty between Tthird and seventh centuries B.C. This long lived dynasty  hat inherited all what had until then remained from all earlier Mesopotamian civilizations. During the Islamic periods for the first time during Saljuk Turkish rule the same part constiture a province which was officially called  “Kurdistan”.

Art of Weaving in Kurdish Curpet ( Kolyā’i, Kermānshāh, Harsin)

Europeans travelers of eighteenth and nineteenth centuries have reportedthat in ealier time some of the most precious carpect used to be manufactured here. Accoding to them these carpects were called Kordi or Kurdish carpets. But this same name is now used the carpect of some other Kurdish speaking region and do not take  especially a high postion in the world of carpets. The precious Kordi carpect has but disappeared since several centuries.

In this study it has been tried to explore all what has been survied about traditional wieving in the homeland of Kordi carpect in Kolyai and Harsin. The provincial capital of Kermanshah began to grow during Qajar period in eighteenth and nineteenth centuries as a result of migrations wievers from places like Harsin and Kolyai. Therfore this study concentrates on the weiving of these three places.

Surprisingly also in the process of field work in Harsin which is known for its Kelims, fascinating old carpets were discovered which can show us some idea about how the Kordi carpect could have looked like.

Harsin is located in south east Western Iranian  city of Kermanshah and south west of Hamadan the ancient capital of the Median Empire.

Harsin has been inhabited since the pre-historical times. The pre-historical site of Harsin called “Bawa Khaki” has not yet be excavated. Among many archeological sites of Harsin county,  Ganj Dara, is supposed to have been inhabited around 8000 BC i.e. eleven thousand five hundred years ago.

Some remainings of a fort and a palace, related to the Sassanid period has been investigated  by Dietrich Huff.

Certainly without personal relations such relatively detailed study of wieving avtivities under present situation would not have been possible.

Organization of Indigenous Knowledge and Oral Tradition of Western Iran No.12 , 2013

In Search of Ancient Art of Weaving in Kurdish Curpet

( Kolyā’i, Kermānshāh, Harsin).

Reza Fariborz Hamzeh’ee

Art of Weaving in Kurdish)
Art of Weaving in Kurdish Curpet ( Kolyā’i, Kermānshāh, Harsin)

In PDF file for download : In Search of Ancirnt Art of Weaving in Kurdish Curpet

An interdisciplinary investigation about history and culture of Harsin

 

Leave a Reply

This site uses cookies to offer you a better browsing experience. By browsing this website, you agree to our use of cookies.