معرفی کتاب گمانه‏‌های جهانی توسعه و توسعه نیافتگی از همزه‌ای و فاضل بیگی

گمانه‌های جهانی توسعه و توسعه نیافتگی Theories of Development and Underdevelopment

گمانه‏‌های جهانی توسعه و توسعه نیافتگی یکی دیگر از دستاورهای سازمان دانش بومی و فرهنگ شفاهی باختر ایران در راستای پژوهش‌های از توسعه نیافتگی تا توسعه پایدار است که در رابطه با مفهوم توسعه و توسعه نیافتگی، مکتب نوسازی، مکتب وابستگی، همیستاد جهانی و گمانه‏‌های جهانی توسعه و توسعه نیافتگی در ایران سخن می‌گوید. با پیشگفتار این کتاب روشمند از پروفسور همزه‌ای با ما همراه باشید.

پیشگفتار و فهرست کتاب از توسعه نیافتگی تا توسعه پایدار؛ گمانه‏‌های جهانی توسعه و توسعه نیافتگی از فریبرز همزه‌ای و مهدی فاضل بیگی در قالب فایل PDF ویژه‌ی دانلود را در این بخش آورده‌ایم.  می‌توانید برای آشنایی بیشتر با این کتاب برروی  گمانه‏‌های جهانی توسعه و توسعه نیافتگی جلد اول کلیک نمایید. 

پیشگفتار کتاب گمانه‏‌های جهانی توسعه و توسعه نیافتگی

موضوع توسعه نیافتگی کشورهای آسیایی، موضوع بس کهنی است که در آغاز با موضوع استبداد شرقی پیوند داده شده بود. گفته می­‌شود که نخستین کسی که از استبداد شرقی سخن گفته فیلسوف نامدار “منتسکیو” بود. پس از او کارل مارکس و فردریش انگلس تلاش نمودند تا دلیل وجود استبداد شرقی را بیابند. در این راستا آن‌ها گمانه­‌ی “شیوه­‌ی تولید آسیایی” را پیش کشیدند. پس از ایشان گمانه‌­پردازان دیگری پدیدار شدند و موضوع “توسعه نیافتگی” را به موضوع “توسعه” تبدیل نمودند.

ایران اگر‌چه با پدیده­‌ی توسعه ­نیافتگی از دیرباز دست به گریبان بوده، ولی موضوع “توسعه” در آن بسیار تازه است. در دنیای اندیشمندان ایرانی پس از دوران جنبش مشروطه، بیشتر به موضوع­‌هایی مانند تجددگرایی و سنت پرداخته شده است. دولت­‌های گذشته نیز خود بدون این­که از گمانه­‌های نوسازی آگاهی داشته باشند، در راستای دستیابی به تجدد، تلاش­‌هایی را انجام دادند که در پایان، آل احمد را بر آن داشت تا موضوعی به نام “غرب زدگی” را به میان بکشد؛ انگاره­ای که تا به دوران انقلاب پیروان فراوانی داشت.

راه رسیدن به توسعه‌­ی پایدار

به جز این گونه اندیشه­‌های کم و بیش بومی، بیشترین اندیشمندان ایران درگیر گفتمان‌­های رایج در اروپا بودند. پیامد تلاش­‌های تجددگرایی، اگر چه ایران را در چند دهه‌­ی گذشته دچاردگرگونی نمود، ولی نه تنها همه‌­ا‌ش­ خوب و سودمند نبود، بلکه به آن درجه نیز نرسید تا این کشور را توسعه یافته نماید. به جای آن به جهت رخدادهای شگرفی که در جهان پدیدار شدند، گفتمان جدیدی به نام توسعه­‌ی پایدار پیش کشیده شد. پیرو همه­‌ی این­‌ها، در این نوشتار تلاش شده است تا نشان داده شود که اگر در این زمان حساس آگاهانه عمل شود، همین پدیده­‌ی توسعه‌ نیافتگی می­‌تواند برای ایران در راه رسیدن به توسعه‌­ی پایدار یک نکته­‌ی مثبت نیز باشد. شاید بیشتر به آن جهت که آسیب­‌هایی را که کشورهای توسعه­‌یافته به جهان زده بودند، از میان بردارند.

اگر چه هنوز بسیاری هستند که از موضوع “توسعه” یک دین ساخته‌­اند، ولی برای بسیاری دیگر، ناگهان آن تقدس پیشین مفهوم توسعه و پیشرفت ناپدید شد؛ چرا که ناگهان خود را در برابر این پرسش یافتند که آیا رسیدن به توسعه (به گونه­‌ای که تجربه شده) ارزش آن را دارد که در برابرش جهان هستی در پرتگاه نابودی قرار بگیرد؟ بویژه این­‌که کسانی که در جامعه­‌های صنعتی برای سال‌­ها زندگی کرده‌­اند، به خوبی می­‌دانند که این توسعه­‌ی اقتصادی، براستی به خوشبختی ژرف شهروندان آن­ها نیز نینجامیده است. پس ویران شدن کره­‌ی زمین و نابودی این همه جاندار و جانوران برای چه بود؟؟؟

گفتمان توسعه نیافتگی تا توسعه­‌ی پایدار

برای همین، گفتمان توسعه دیگر تنها در‌باره­‌ی موضوع صادرات و واردات و فناوری و جاده‌سازی و بانک و پول نیست. امروزه این موضوع در برابر بزرگ­ترین خطری که جهان هستی انسان و زمین را در بر می­‌گیرد قرار دارد. سال­‌‌‌هاست که آژیر بیدارباش به بلندی بسیار نواخته شده و از این­رو باید این گفتمان را هر چه زودتر و ژرف­تر گسترش داد.

تهیه­‌ی این مجموعه از سوی نگارندگان در راستای همین گفتمان  باور به این بوده است که کشوری مانند ایران می­‌تواند از مرحله­‌ی توسعه نیافتگی یک راست به سوی توسعه­‌ی پایدار پیش برود. ولی از آنجا که دریافته‌­اند که باید از ساده­‌انگاری پرهیز کرده و پیچیدگی موضوع توسعه­‌ی پایدار را جدی گرفت. نگارندگان بر آن شدند تا از همین جا گفتمان گمانه­‌ای را در راه رسیدن به الگوی بومی توسعه آغاز نمایند. از این رو گفتمان را با عنوان “از توسعه نیافتگی تا توسعه­‌ی پایدار”  نخست با انتشار این سه جلد کتاب آغاز می­‌نمایند.

گمانه‌های جهانی توسعه و توسعه نیافتگی از فریبرز همزه‌ای و مهدی فاصل بیگی
گمانه‌های جهانی توسعه و توسعه نیافتگی از فریبرز همزه‌ای و مهدی فاصل بیگی

گمانه‏‌های جهانی توسعه و توسعه نیافتگی جلد اول

در جلد نخست به مرور گمانه­‌های اصلی توسعه و توسعه ­نیافتگی  پرداخته شده و برای مطالعه‌­ی بیشتر برخی از کتا‌ب­‌ها و مقاله‌­های موجود در زبان فارسی معرفی می‌گردند. در پایان در رد گمانه‌­هایی که در‌بار‌ه‌­ی توسعه ­نیافتگی شرق تاکنون داده شد‌‌ه‌­اند، تلاش گردیده تا نشان داده شود که دستکم درباره‌ی ایران این گمانه‌­ها نمی‌توانند درست باشند. بدین روش به رد گمانه­‌های جهانی پرداخته شده و در پی آن تلاش گردیده تا روشن نماید که عامل­‌های توسعه­ نیافتگی ایران، جدا از آن می‌بایست بوده باشند. چرا که در گمانه­‌های شناخته شده بیان گردیده­‌اند. همین خود موضوع جلد نخست را با اصل جلد دوم پیوند می­‌دهد؛ چرا که در گمانه­‌گان توسعه­‌ی پایدار تاکید می­‌گردد که در راهبرد توسعه­‌ی پایدار، هر بوم و سرزمینی نیاز به الگوی توسعه­‌ی ویژه­‌ی خود دارد.

در جلد دوم نیز به کوتاهی گمانه­‌های توسعه­‌ی پایدار مرور گردیده و برای مطالعه­‌ی بیشتر به معرفی نوشته­‌ها موجود در زبان فارسی پرداخته شده است.

در پایان در جلد سوم تلاش بر آن بود که الگویی به دست داده شود که کشور ایران را بر پایه‌­ی توانمندی­‌های فراوانش، به سوی توسعه­‌ی پایدار راهنما گردد.

جایگاه دانش بومی در توسعه پایدار

اگر چه گویا کسی تا‌کنون موضوع الگوی توسعه نیافتگی را برجسته نساخته است، ولی گفتمان لزوم ایجاد الگوهای بومی توسعه در میدان انگارگان توسعه­‌ی پایدار شناخته شده است. افزون بر مرور انگاره‌­های توسعه­‌ی پایدار، خود نگارندگان نیز در جلد دوم، موضوع­‌های دیگری را در این میدان پیش کشیده‌­اند. با وجود این­‌ها، مهم­ترین پیام نهفته در این دو جلد همانا در عنوان نخست آن­ها نهفته است: “از توسعه نیافتگی تا توسعه‌ی پایدار”. این بدان معنی است که به دلیل­‌های فراوان، هیچ کدام از راه­‌کارهای توسعه که تاکنون داده شده‌­اند، امکان دستیابی به توسعه از گونه­‌ی اروپایی را برای کشورهای در حال توسعه میسر نخواهند ساخت.

برای همین در راستای یافتن عامل­‌های تاثیرگذار در پدیده‌­ی توسعه نیافتگی (همان­‌گونه که در‌باره‌­ی ایران انجام شده است)، می‌­بایست هر منطقه یا کشور و بوم را جداگانه مورد بررسی قرار داد. همین موضوع جلد دوم را به جلد سوم پیوند می­‌دهد.

نیاز به یادآوری است که نگارندگان تلاش داشته‌­اند که تا آن­جا که شدنی بوده است از زبانی زیبا ولی ساده در این نوشتار بهره­ گیرند. در زمانه­‎ی کنونی مردم کشورهای جهان تلاش دارند تا به گسترش و نگهداری زبان خود بپردازند. از این رو آن­ها بودجه­‌هایی را برای آموزش زبان خود به دیگران هزینه می­‌کنند. ولی در همه­‌جا افزون بر کارهای سازمانی، بخش مهمی از این بار بر دوش نویسندگان کشیده می­‌شود. نگارندگان این نوشتار نیز کوشش داشته­‌اند تا در این کار تا آن­جا که شدنی است، زبانی شیوا را به کار بگیرند. ولی خواه‌ناخواه با وجود دشواری­‌های فراوانی که در زبان فارسی هست و با وجود وقت بسیاری که این کار برده است، تنها به تلاش­‌هایی مانند فارسی‌گویی و پرهیز از به کارگیری جمع­‌های بیگانه و مانند آن پرداخته شده است.

تهیه مجموعه از توسعه نیافتگی تا توسعه پایدار

تهیه کتاب از توسعه نیافتگی تا توسعه پایدار جلد اول

تهیه کتاب از توسعه نیافتگی تا توسعه پایدار جلد دوم

تهیه کتاب از توسعه نیافتگی تا توسعه پایدار جلد سوم

This post is available: فارسی انگلیسی

اگر شما دوستدار فرهنگ بومی و پایداری زیستگاه هستید و می توانید؛ در این راستا گامی بردارید؛ با ژیان‌گه زاگروس تماس بگیرید.

WordPress Lightbox
This site uses cookies to offer you a better browsing experience. By browsing this website, you agree to our use of cookies.